Rối loạn sàn chậu sau sinh là gì?
Rối loạn sàn chậu (Pelvic Floor Dysfunction – PFD) là tình trạng suy yếu các cơ và mô nâng đỡ ở vùng đáy chậu, khiến vị trí và chức năng của các cơ quan vùng chậu bị thay đổi.
Hệ thống sàn chậu ở phụ nữ gồm:
-
cơ sàn chậu
-
dây chằng
-
cân cơ
-
hệ thống thần kinh
Các cấu trúc này phối hợp với nhau để:
-
nâng đỡ bàng quang
-
nâng đỡ tử cung
-
nâng đỡ trực tràng
-
duy trì chức năng tiểu tiện, đại tiện và tình dục.
Khi hệ thống này suy yếu, phụ nữ có thể gặp các vấn đề như:
-
tiểu không tự chủ (UI)
-
sa tạng chậu (POP)
-
rối loạn chức năng tình dục
Nguồn nghiên cứu khoa học:
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11449369/
Sàn chậu sau sinh: “Nền móng” thầm lặng quyết định sức khỏe phái đẹp
Ảnh hưởng lâu dài của rối loạn sàn chậu sau sinh
Rối loạn sàn chậu không chỉ là vấn đề tạm thời mà có thể gây ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe phụ nữ.
Các hậu quả thường gặp gồm:
1. Tiểu không tự chủ
Phụ nữ có thể bị:
-
rò rỉ nước tiểu khi ho, hắt hơi
-
tiểu gấp khó kiểm soát
-
tiểu són khi vận động
Nếu không điều trị, tình trạng này có thể kéo dài nhiều năm.
2. Sa tạng chậu
Sa tạng chậu xảy ra khi:
-
bàng quang
-
tử cung
-
trực tràng
bị tụt xuống thấp do cơ sàn chậu yếu.
Triệu chứng thường gặp:
-
cảm giác nặng vùng chậu
-
khối phồng ở âm đạo
-
khó tiểu tiện hoặc đại tiện.
3. Ảnh hưởng đến đời sống tình dục
Phụ nữ bị rối loạn sàn chậu có thể gặp:
-
giảm ham muốn
-
khó đạt cực khoái
-
đau khi quan hệ.
Nhiều phụ nữ sau sinh có tiểu rò rỉ khi quan hệ, khiến họ ngại gần gũi với bạn đời.
Nghiên cứu đánh giá rối loạn sàn chậu sau sinh
Một nghiên cứu cắt ngang đã khảo sát 845 phụ nữ sau sinh tại Trung Quốc nhằm đánh giá chức năng sàn chậu và các yếu tố nguy cơ.
Các phụ nữ tham gia nghiên cứu:
-
trên 18 tuổi
-
mang thai đơn
-
6–8 tuần sau sinh
-
đã hết sản dịch.
Chức năng sàn chậu được đánh giá bằng:
-
điện cơ bề mặt sàn chậu (EMG)
-
khám lâm sàng để xác định:
-
tiểu không tự chủ
-
sa tạng chậu.
-
Cách đánh giá chức năng sàn chậu bằng điện cơ (EMG)
Nghiên cứu sử dụng hệ thống điện cơ bề mặt sàn chậu để đo hoạt động thần kinh và sức mạnh cơ sàn chậu.
Quá trình kiểm tra gồm 4 giai đoạn:
-
Giai đoạn nghỉ trước vận động
-
Co cơ nhanh (fast-twitch muscle contraction)
-
Co cơ chậm (slow-twitch muscle contraction)
-
Giai đoạn nghỉ sau vận động
Trong quá trình kiểm tra:
-
điện cực được đặt tại bụng và cửa âm đạo
-
người phụ nữ được hướng dẫn co và thả lỏng cơ sàn chậu
Dữ liệu thu được giúp phát hiện sớm dấu hiệu suy yếu sàn chậu.
Các yếu tố nguy cơ gây rối loạn sàn chậu
Nghiên cứu xác định nhiều yếu tố liên quan đến nguy cơ mắc PFD.
1. Tuổi của người mẹ
Tuổi càng cao thì:
-
sức mạnh cơ sàn chậu càng giảm
-
nguy cơ rối loạn sàn chậu càng tăng.
2. Số lần sinh con
Phụ nữ sinh nhiều lần có nguy cơ:
-
tổn thương sàn chậu
-
suy yếu cơ nâng đỡ vùng chậu.
3. Tăng cân quá nhiều khi mang thai
Nghiên cứu cho thấy tăng cân thai kỳ cao làm tăng nguy cơ:
-
tiểu không tự chủ sau sinh.
4. Táo bón khi mang thai
Táo bón thai kỳ làm tăng nguy cơ:
-
suy yếu trương lực cơ sàn chậu.
Nguyên nhân là do việc rặn nhiều khi đi đại tiện làm tăng áp lực lên cơ sàn chậu.
5. Viêm âm đạo
Phụ nữ bị viêm âm đạo có nguy cơ cao:
-
suy yếu các sợi cơ co nhanh của sàn chậu.
Vì vậy, điều trị viêm phụ khoa sớm là rất quan trọng.
6. Phương pháp sinh
Kết quả nghiên cứu cho thấy:
-
sinh mổ có tỷ lệ bất thường trương lực cơ sàn chậu cao hơn
-
nhưng giảm nguy cơ tiểu không tự chủ so với sinh thường.
Tuy nhiên, mối liên hệ giữa phương pháp sinh và rối loạn sàn chậu vẫn còn gây tranh cãi trong y học.
Các yếu tố lối sống ảnh hưởng đến sàn chậu
Ngoài các yếu tố sản khoa, nghiên cứu cũng cho thấy nhiều yếu tố lối sống có thể ảnh hưởng đến sức khỏe sàn chậu:
-
hút thuốc
-
uống rượu
-
uống nhiều cà phê
-
ít vận động
-
béo phì.
Do đó, phụ nữ mang thai nên duy trì lối sống lành mạnh để giảm nguy cơ rối loạn sàn chậu sau sinh.
Cách phòng ngừa rối loạn sàn chậu sau sinh
Để giảm nguy cơ suy yếu sàn chậu, phụ nữ nên:
1. Kiểm soát cân nặng khi mang thai
Tăng cân hợp lý giúp giảm áp lực lên cơ sàn chậu.
2. Phòng ngừa táo bón
Các biện pháp gồm:
-
ăn nhiều chất xơ
-
uống nhiều nước
-
vận động nhẹ.
3. Điều trị viêm âm đạo sớm
Viêm âm đạo có thể làm tổn thương mô sàn chậu nếu không được điều trị.
4. Tập luyện phục hồi sàn chậu
Các bài tập như Kegel giúp:
-
tăng sức mạnh cơ sàn chậu
-
cải thiện kiểm soát tiểu tiện
-
giảm nguy cơ sa tạng chậu.
Bạn có thể tìm hiểu thêm cách chăm sóc sức khỏe phụ khoa tại:
https://drdonghung.vn/cham-soc-suc-khoe-nieu-khoa-tai-nha-nen-tang-ben-vung-cho-chat-luong-song/
Phục hồi vùng kín sau sinh
Sau sinh, nhiều phụ nữ gặp các vấn đề như:
-
giãn rộng âm đạo
-
tiểu không tự chủ
-
giảm khoái cảm
-
sa sàn chậu.
Các phương pháp tạo hình và phục hồi vùng kín hiện đại có thể giúp cải thiện chức năng và thẩm mỹ vùng kín. Tham khảo thêm tại:
https://drdonghung.vn/tao-hinh-phuc-hoi-vung-kin-giai-phap-y-khoa-tinh-te-cho-phu-nu-hien-dai/
Kết luận
Rối loạn sàn chậu là một trong những vấn đề sức khỏe phổ biến ở phụ nữ sau sinh. Các yếu tố như tuổi, số lần sinh, tăng cân khi mang thai, táo bón thai kỳ và viêm âm đạo đều có thể làm tăng nguy cơ suy yếu cơ sàn chậu.
Việc giáo dục sức khỏe cho phụ nữ mang thai, duy trì chế độ ăn uống lành mạnh và phục hồi chức năng sàn chậu sớm sẽ giúp giảm đáng kể nguy cơ rối loạn sàn chậu và cải thiện chất lượng cuộc sống sau sinh.
