Tổng quan về rối loạn sàn chậu và vai trò của phòng ngừa
Rối loạn sàn chậu (Pelvic Floor Dysfunction – PFD) là một nhóm tình trạng y khoa phổ biến ở phụ nữ, bao gồm:
-
Tiểu không tự chủ
-
Sa cơ quan vùng chậu
-
Rối loạn chức năng tình dục
-
Đau vùng chậu
-
Rối loạn đại tiểu tiện
Theo hướng dẫn của NICE Guideline No.210, việc phòng ngừa nguyên phát đóng vai trò quan trọng nhằm giảm nguy cơ phát triển các vấn đề sàn chậu trong suốt cuộc đời phụ nữ. Một trong những phương pháp phòng ngừa hiệu quả nhất được nghiên cứu là pelvic floor muscle training (PFMT) – tập luyện cơ sàn chậu.
Bạn có thể tham khảo thêm tài liệu khoa học tại đây:
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK579553/
Ngoài ra, việc chăm sóc sức khỏe tiết niệu – sinh dục toàn diện cũng giúp duy trì chất lượng sống lâu dài. Xem thêm tại:
https://drdonghung.vn/cham-soc-suc-khoe-nieu-khoa-tai-nha-nen-tang-ben-vung-cho-chat-luong-song/
Pelvic Floor Muscle Training là gì?
Pelvic Floor Muscle Training (PFMT) là các bài tập giúp tăng cường sức mạnh của nhóm cơ sàn chậu, hỗ trợ các cơ quan quan trọng như:
-
Bàng quang
-
Tử cung
-
Âm đạo
-
Trực tràng
Khi các cơ này khỏe mạnh, chúng có thể ngăn ngừa các rối loạn sàn chậu, đặc biệt là sau mang thai và sinh con.
PFMT thường được biết đến phổ biến với tên gọi bài tập Kegel.
Nghiên cứu khoa học về hiệu quả phòng ngừa rối loạn sàn chậu
Một tổng quan bằng chứng từ NICE đã phân tích 15 nghiên cứu lâm sàng, trong đó có:
-
14 thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng (RCT)
-
1 thử nghiệm bán ngẫu nhiên
Các nghiên cứu được thực hiện trên nhiều nhóm phụ nữ khác nhau:
-
Phụ nữ mang thai (antenatal)
-
Phụ nữ sau sinh (postnatal)
-
Phụ nữ sau mãn kinh
-
Phụ nữ trong cộng đồng hoặc môi trường văn phòng
Mục tiêu nghiên cứu là đánh giá liệu tập cơ sàn chậu có thể phòng ngừa rối loạn sàn chậu hay không.
Hiệu quả của tập cơ sàn chậu đối với các triệu chứng
1. Phòng ngừa tiểu không tự chủ (Urinary Incontinence)
Các bằng chứng chất lượng từ thấp đến trung bình cho thấy:
-
PFMT giúp giảm nguy cơ tiểu không tự chủ sau sinh trong 3 tháng đầu
-
Giúp cải thiện điểm đánh giá triệu chứng tiểu tiện
-
Làm giảm tiểu không tự chủ khi gắng sức
Ở phụ nữ sau mãn kinh trong cộng đồng, tập cơ sàn chậu cũng giúp tăng số người không còn triệu chứng tiểu không tự chủ sau 12 tháng.
2. Phòng ngừa sa cơ quan vùng chậu (Pelvic Organ Prolapse)
Các nghiên cứu cho thấy:
-
Phụ nữ sau sinh tập PFMT có tỷ lệ sa tạng chậu thấp hơn
-
Tăng số người đạt POP grade 0 (không có sa tạng chậu)
Điều này cho thấy tập luyện cơ sàn chậu có vai trò bảo vệ cấu trúc vùng chậu sau sinh.
3. Cải thiện chức năng tình dục
Một số nghiên cứu cho thấy PFMT giúp:
-
Cải thiện điểm FSFI (Female Sexual Function Index)
-
Tăng sự tự tin và hiệu quả tình dục
-
Nâng cao chất lượng đời sống tình dục sau sinh
Trong nhiều trường hợp, PFMT còn được sử dụng kết hợp trong các phương pháp tái tạo và phục hồi vùng kín, xem thêm tại:
https://drdonghung.vn/tao-hinh-phuc-hoi-vung-kin-giai-phap-y-khoa-tinh-te-cho-phu-nu-hien-dai/
Hiệu quả kinh tế của tập cơ sàn chậu
Một mô hình kinh tế y tế đã phân tích chi phí – hiệu quả của PFMT đối với phụ nữ mang thai.
Kết quả cho thấy:
-
PFMT là phương pháp phòng ngừa tiết kiệm chi phí
-
Hiệu quả rõ rệt khi nguy cơ tiểu không tự chủ trong cộng đồng trên 30%
Nghiên cứu sử dụng mô hình Markov để dự đoán nguy cơ phát triển triệu chứng trong suốt cuộc đời phụ nữ.
Những đối tượng nên tập cơ sàn chậu
Theo khuyến nghị của NICE, tất cả phụ nữ nên thực hiện bài tập cơ sàn chậu, đặc biệt là:
1. Phụ nữ mang thai
Nên bắt đầu từ tuần thứ 20 của thai kỳ để:
-
Giảm nguy cơ tiểu không tự chủ
-
Hỗ trợ phục hồi sau sinh
-
Bảo vệ cấu trúc sàn chậu
2. Phụ nữ sau sinh
Việc tập luyện trong giai đoạn sau sinh giúp:
-
Ngăn ngừa sa tạng chậu
-
Giảm tiểu không tự chủ
-
Phục hồi chức năng sàn chậu
Tuy nhiên, nhiều phụ nữ khó duy trì tập luyện trong giai đoạn này do bận chăm con.
3. Phụ nữ có yếu tố nguy cơ
Các yếu tố nguy cơ bao gồm:
-
Có người thân trực hệ bị rối loạn sàn chậu
-
Sinh khó hoặc sinh bằng dụng cụ (forceps, vacuum)
-
Tổn thương cơ thắt hậu môn khi sinh
-
Tuổi trên 30 khi mang thai
-
Sinh nhiều lần
Những nhóm này đặc biệt được khuyến khích tham gia chương trình PFMT có giám sát.
Tại sao cần tập luyện có hướng dẫn?
Các nghiên cứu đều cho thấy PFMT hiệu quả hơn khi:
-
Có chuyên gia y tế hướng dẫn
-
Bài tập được cá nhân hóa
-
Người tập duy trì lâu dài
Lý do là nhiều phụ nữ không co đúng nhóm cơ sàn chậu, dẫn đến tập luyện không hiệu quả.
Những hạn chế của nghiên cứu hiện nay
Mặc dù PFMT được chứng minh có lợi, nhưng vẫn còn một số khoảng trống nghiên cứu:
-
Ít nghiên cứu trên phụ nữ trẻ (12–17 tuổi)
-
Ít dữ liệu về phụ nữ trên 60 tuổi
-
Chưa đủ bằng chứng về hiệu quả với:
-
Tiểu không tự chủ phân
-
Rối loạn đại tiện
-
Đau vùng chậu mạn tính
-
Do đó, các nghiên cứu trong tương lai cần tiếp tục làm rõ các vấn đề này.
Kết luận
Tập luyện cơ sàn chậu (PFMT) là một phương pháp đơn giản, an toàn và hiệu quả giúp phòng ngừa rối loạn sàn chậu ở phụ nữ.
Các bằng chứng khoa học cho thấy PFMT có thể:
-
Giảm nguy cơ tiểu không tự chủ
-
Ngăn ngừa sa cơ quan vùng chậu
-
Cải thiện chức năng tình dục
-
Hỗ trợ phục hồi sau sinh
Đặc biệt, phụ nữ nên duy trì tập luyện suốt đời để đạt hiệu quả phòng ngừa lâu dài.
